عاشق شدن پادشاه بر کنیزک

دیشب به اصرار من، دوستان اومدن سینما برای دیدن فیلم چهل سالگی. مصاحبه ای در رادیو با کارگردان فیلم و حضور عزت الله انتظامی و لیلا حاتمی، دلیل اصرارم برای دیدن این فیلم بود.

قبل از شروع فیلم این جمله روی پرده به نمایش در اومد: برداشتی آزاد از داستانی در مثنوی. منم که عاشق داستان ها مثنوی، خیلی خوشحال به دیدن فیلم ادامه دادم اما خب معنی برداشت آزاد را هم با دیدن این فیلم فهمیدیم. تنها برداشتی که از این داستان مثنوی در این فیلم شده بود، نقل قول اون از زبان محمدرضا فروتن و سعی در خوروندن داستان فیلم به اون بود. کاری که کاملا ناشیانه و لوس انجام شده بود. فروتن به معنی واقعی کلمه افتضاح بود و به نظرم لیلا حاتمی هم با بازی تو این فیلم، روح پدرش را به عذاب انداخت. آقای بازیگر هم که خب نیازی به کارگردان ندارند و به گمونم اگر من هم کارگردان بودم ایشون بازم همون بازی دلنشین همیشگی را میکردن.

اما اشاره فیلم به داستان "عاشق شدن پادشاه بر کنیزک" باعث شد که این داستان را یکبار دیگه از کتاب "مثنوی شریف" بخونم. کتابی که فکر می کنم از بهترین تالیفات انجام شده در زمینه آثار مولانا باشه. این کتاب هر داستان مثنوی را در سه بخش ابیات، ترجمه و تقسیر به زبانی کاملا قابل فهم و مستند آورده و در سه جلد توسط عبدالباقی گولپینارلی تالیف و توسط آقای سبحانی ترجمه شده است.

حیفم اومد منم مثلا بیام و برداشتی آزاد از این داستان عاشقانه را بگم. تنها کاری که کردم  اینه که بیت های اصلی داستان را جدا کردم تا با بیان دلنشین مولانا یکبار دیگه روحمون را صیقل بدیم و از این چشمه معنویت سیراب شیم. جدا باور این که نزدیک ١٠٠٠ سال پیش یک عارفی بوده که چنین داستان های عاشقانه ای را در قالب شعر و با اشاره به آیات قرآن می سروده، خیلی سخته. البته من هنوز نمیدونم این داستان ها مثنوی را مولوی از جایی نقل کرده یا اینکه خودش خلق کرده. ببینین چقدر ساده و روان و دلنشین، مولوی داستانی عاشقونه را که هنوزم مبتلا به خیلی از ما ها میشه را بیان کرده و در هر بخش هم به آسیب شناسی اون با ذکر چند مثال پرداخته. بیتی را که خیلی دوست داشتم، رنگی کردم.

هر کاری میکنم بازم قالب ابیات اینجا به هم میریزه.کلافه

بشنوید ای دوستان این داستان                 خود حقیقت نقد حال ماست آن                  نقد حال خویش را گر پی بریم                    هم ز دنیا هم ز عقبی برخوریم                   بود شاهی در زمانی پیش ازین               ملک دنیا بودش و هم ملک دین           اتفاقاً شاه روزی شد سوار                        با خواص خویش از بهر شکار                 یک کنیزک دید شه بر شاه ‌راه                   شد غلام آن کنیزک پادشاه                    مرغ جانش در قفس چون می‌تپید             داد مال و آن کنیزک را خرید                    چون خرید او را و برخوردار شد                   آن کنیزک از قضا بیمار شد

شه طبیبان جمع کرد گفت                 جان هر دو در دست شماست                          جان من سهل‌است جان جانم اوست         دردمند و خسته‌ام درمانم اوست

شه چو عجز آن حکیمان را بدید                 پا برهنه جانب مسجد دوید

درمیان گریه خوابش در ربود                      دید در خواب او که پیری رو نمود               گفت ای شه مژده حاجاتت رواست            گر غریبی آیدت فردا ز ماست              چونک آید او حکیمی حاذقست                 صادقش دان کو امین و صادقست

چون رسید آن وعده‌گاه و روز شد              آفتاب از شرق اخترسوز شد                     بود اندر منظره شه منتظر                       تا ببیند آنچه بنمودند سر                          دید شخصی فاضلی، پر مایه‌ای               آفتابی درمیان سایه‌ای

ولی خدا:

گفت ای شه خلوتی کن خانه را              دور کن هم خویش و هم بیگانه را                کس ندارد گوش در دهلیزها                   تا بپرسم زین کنیزک چیزها                    خانه خالی ماند و یک دیار نه                 جز طبیب و جز همان بیمار نه                نرم‌نرمک گفت شهر تو کجاست             که علاج اهل هر شهری جداست               واندر آن شهر از قرابت کیستت              خویشی و پیوستگی با چیستت                    دست بر نبضش نهاد و یک‌به‌یَک            بازمی‌پرسید از جور فلک

نبض او بر حال خود بُد بی‌گزند              تا بپرسید از سمرقند چو قند                     نبض جست و روی سرخ و زرد شد        کز سمرقندی زرگر فرد شد                         چون ز رنجور آن حکیم این راز یافت       اصل آن درد و بلا را بازیافت

شه فرستاد آن طرف یک دو رسول        حاذقان و کافیان بس عدول                            تا سمرقند آمدند آن دو امیر                 پیش آن زرگر ز شاهنشه بشیر                    کای لطیف استاد کامل معرفت             فاش اندر شهرها از تو صفت                        نک فلان شه از برای زرگری                 اختیارت کرد زیرا مهتری                            اینک این خلعت بگیر و زر و سیم          چون بیایی خاص باشی و ندیم      

/ 6 نظر / 7 بازدید
فاطمه

سلام .مدتها بود که سراغ حافظ و مولانا نرفته بودم اما امشب دوباره رفتم یه نگاه به مثنوی انداختم . واقعا ازت ممنونم[گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل][گل]

نعیمه

چه خوب شد گفتی به خاطر اسمش وسوسه شده بودم برم ببینمش

هيوا

یه کمی دل میدادی به کار میشستی تایپ میکردی خب...ضمنن اون بیت مخصوص رو رنگی نوشتی یه کم به شعورمون توهین کردی ها[زبان]

آزاده

منم مدتهاس سراغشون نرفته م.مرسی برای یاد اوریت

مهسا

مرسی.. بنده به خاطر کسایی که هنوز نفهمیدن تو سینما خودشون تک و تنها ننشستن، یه قسمت هایی از داستان و متوجه نشدم. حالا به جاش اصل داستان و خوندم.

سوده

مثنوی با طعم موزیلا یه چیزه دیگه‌ست[نیشخند]